Լեհաստանի և Ուկրաինայի միջև հարաբերությունները վերջին շրջանում զգալիորեն լարվել են, ինչը լուրջ մտահոգություններ է առաջացնում Լեհաստանի կողմից Ուկրաինային տրամադրվող կենսական ռազմական օգնության շուրջ։ Deutsche Welle-ի հաղորդմամբ, լարվածության հիմնական պատճառը Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու որոշումն էր՝ Ուկրաինական ապստամբական բանակին (UPA) շնորհել «Հերոսների» պատվավոր կոչումը։ Այս քայլը խորը արձագանք գտավ Լեհաստանում, քանի որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում UPA-ն կապված է մինչև 100,000 լեհական քաղաքացիական բնակչության սպանությունների հետ։ Այս պատմական իրադարձությունները, մասնավորապես Վոլինի ջարդերը, Լեհաստանի ազգային հիշողության կարևորագույն և ցավոտ մասն են կազմում, և դրանց փառաբանումը ուղիղ հարված է Լեհաստանի համար, որը Ռուսաստանի ներխուժումից հետո դարձել է Ուկրաինայի կարևորագույն դաշնակիցներից մեկը և հիմնական տարանցիկ ուղին ռազմական օգնության համար:
Լեհաստանը ամեն տարի նշում է այս զոհերի հիշատակի օրը, ինչն ընդգծում է պատմական այդ ողբերգության խորությունը լեհական հասարակության համար։ Այս համատեքստում, UPA-ի փառաբանումը դարձել է ոչ միայն լարվածության նոր աղբյուր, այլև սկզբունքային խնդիր երկու երկրների միջև։ Լեհաստանի նախագահ Կարոլ Նավրոցկին հայտարարել է, որ UPA-ի նման փառաբանումը «անհնար է բանակցել», ինչը մատնանշում է Լեհաստանի կոշտ դիրքորոշումը պատմական հաշտեցման հարցում։ Նա նաև կասկածի տակ է դրել Ուկրաինայի եվրոպական միությանը միանալու ձգտումները՝ ընդգծելով, որ եվրոպական արժեքները ներառում են նաև պատմության անաչառ գնահատականը և հարևանների հետ հաշտեցումը:
Լեհաստանը, որը Ռուսաստանի լայնամասշտաբ ներխուժումից հետո դարձել է Ուկրաինայի հիմնական և ամենահուսալի աջակիցներից մեկը՝ տրամադրելով զգալի ռազմական, հումանիտար և քաղաքական աջակցություն, այժմ լրջորեն քննարկում է այդ օգնությունը դադարեցնելու հնարավորությունը։ Սա կարող է էական բացասական ազդեցություն ունենալ Ուկրաինայի պաշտպանունակության վրա՝ հաշվի առնելով ռազմաճակատում առկա իրավիճակը։ Լեհաստանի պաշտպանության նախարար Վլադիսլավ Կոսինյակ-Կամիշի հրապարակած տվյալների համաձայն, Լեհաստանը 2022 թվականից ի վեր Ուկրաինային տրամադրել է 16.45 միլիարդ զլոտի (մոտ 3.8 միլիարդ եվրո) ռազմական օգնություն՝ ընդգծելով Լեհաստանի զգալի ներդրումը Ուկրաինայի անվտանգության ապահովման գործում:
Լեհաստանի ներքաղաքական դաշտում ընդդիմադիր կուսակցությունները կտրուկ քննադատում են կառավարությանը՝ Ուկրաինային Patriot հրթիռային համակարգերի փոխանցման համար։ Ընդդիմադիր առաջնորդ Կրժիշտոֆ Բոսակը հայտարարել է, որ այդ բարձրտեխնոլոգիական զենքերը անհրաժեշտ են Լեհաստանի սեփական ազգային պաշտպանության ուժեղացման համար՝ հատկապես տարածաշրջանային անվտանգության լարված համատեքստում։ Նա նաև մատնանշել է, որ Լեհաստանը ստիպված է եղել զիջել ԱՄՆ-ից զենքերի պատվերի հերթում իր տեղը՝ հօգուտ Ուկրաինայի, ինչը ընդդիմության կողմից մեկնաբանվում է որպես ազգային շահերի վնաս։ Այս քննադատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ներքաղաքական ճնշումը կարող է ազդել երկրի արտաքին քաղաքականության և դաշնակցային պարտավորությունների վրա՝ ստեղծելով բարդ բալանսավորման անհրաժեշտություն սեփական պաշտպանական կարիքների և դաշնակիցների աջակցության միջև:
Ի պատասխան ընդդիմության աճող քննադատության՝ Լեհաստանի կառավարությունը հրապարակել է գաղտնի տվյալներ՝ փորձելով ցույց տալ, որ ռազմական օգնության զգալի մասը տրամադրվել է Ռուսաստանի ներխուժումից անմիջապես հետո՝ 2022-2023 թվականներին, երբ Ուկրաինայի կարիքներն առավելագույնն էին։ Սակայն, այս քայլը չի կարողացել ամբողջությամբ մեղմել լարվածությունը։ Լեհաստանի և Ուկրաինայի միջև հարաբերությունները շարունակում են վատթարանալ՝ պայմանավորված ինչպես պատմական խնդիրներով, այնպես էլ առևտրային վեճերով, ինչը կարող է անդրադառնալ ոչ միայն հետագա ռազմական օգնության, այլև ռազմական այլ գործարքների և ընդհանուր համագործակցության վրա։ Այս լարվածությունը խաթարում է Արևելյան Եվրոպայում միասնական ճակատը Ռուսաստանի դեմ և կարող է թուլացնել դաշնակիցների կողմից Ուկրաինային տրամադրվող ընդհանուր աջակցության արդյունավետությունը:
Այս լարված իրավիճակում Եվրոպական խորհրդարանը նույնպես իր դիրքորոշումն է արտահայտել՝ ընդունելով որոշում, որով Զելենսկու կողմից UPA-ին «Հերոսների» պատվավոր կոչում շնորհելը գնահատվել է որպես ավելորդ և չհիմնավորված սրացում։ Այս քայլը ընդգծում է խնդրի միջազգային նշանակությունը և Եվրոպական Միության մտահոգությունը պատմական հիշողության շուրջ ծագած վեճերի՝ դաշնակիցների միջև հարաբերությունների վրա ունեցած բացասական ազդեցության վերաբերյալ։ Խորհրդարանը կոչ է արել Լեհաստանին և Ուկրաինային վերականգնել հաշտեցման գործընթացը, քանի որ երկու երկրների միջև լարվածությունը ոչ միայն խաթարում է Ուկրաինայի եվրոպական ինտեգրման հեռանկարները, այլև թուլացնում է Արևելյան Եվրոպայի անվտանգությունը՝ ստեղծելով ճեղքվածքներ, որոնք կարող են օգտագործվել ընդհանուր հակառակորդի կողմից։ Այսպիսով, պատմական վերքերի բուժումը և դիվանագիտական երկխոսությունը դառնում են կենսականորեն կարևոր ոչ միայն երկկողմ հարաբերությունների, այլև տարածաշրջանային կայունության և եվրոպական միասնության համար։
Նյութը՝ ըստ Deutsche Welle-ի։
