Իրանի և Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարարներ Սեյեդ Աբբաս Արաղչին և Անդրիյ Սիբիխան երեքշաբթի երեկոյան հեռախոսազրույց են ունեցել՝ քննարկելու երկու երկրների միջև ստեղծված լարված իրավիճակը։ Զրույցը կայացել է Կասպից ծովում ուկրաինական ուժերի կողմից իրանական բեռնատար նավի վրա հարձակումից հետո, որի հետևանքով զոհվել էր մեկ նավաստի, իսկ մյուսը՝ վիրավորվել։ Այս միջադեպը, որը տեղի է ունեցել ռազմավարական նշանակություն ունեցող Կասպից ծովում, ընդգծում է տարածաշրջանային անվտանգության հարցերի խոցելիությունը և Իրանի ու Ուկրաինայի հարաբերություններում առաջացած նոր մարտահրավերները։
Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտնել է, որ հեռախոսազրույցի ընթացքում Սեյեդ Աբբաս Արաղչին ընդգծել է հարձակման հետևանքները փոխհատուցելու անհրաժեշտությունը՝ պահանջելով պատասխանատվություն միջադեպի համար։ Մինչդեռ, Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին ավելի վաղ հաստատել էր, որ ուկրաինական ուժերը հարվածել են ռազմական բեռներ տեղափոխող նավերին, սակայն կոնկրետ հիշատակում չէր արել Կասպից ծովում տեղի ունեցած միջադեպի կամ իրանական նավի մասին։ Սա ընդգծում է կողմերի միջև տեղի ունեցածի մեկնաբանությունների տարբերությունները և լարվածության ներուժը։
Ի պատասխան Իրանի մտահոգությունների՝ Ուկրաինայի արտաքին գործերի նախարար Անդրիյ Սիբիխան հայտարարել է, որ Կիևը ձգտում է խուսափել Իրանի հետ լարվածության հետագա սրացումից։ Նա ընդգծել է, որ Ուկրաինայի բոլոր գործողությունները բացառապես ուղղված են Ռուսաստանի ագրեսիայից պաշտպանվելուն և նպատակ չունեն վնաս հասցնել քաղաքացիական անձանց կամ քաղաքացիական նավերին։ Սիբիխան նաև շեշտել է, որ Ռուսաստանի ագրեսիան է բոլոր միջադեպերի, այդ թվում՝ Կասպից ծովում տեղի ունեցած դեպքի արմատական պատճառը։ Սա արտացոլում է Ուկրաինայի հիմնական դիրքորոշումը՝ իր գործողությունները բացատրելով որպես պաշտպանական արձագանք ռուսական ագրեսիային՝ միաժամանակ փորձելով նվազեցնել ուղիղ լարվածությունը Իրանի հետ:
Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը զգուշացրել է, որ Թեհրանը պահպանում է իր իրավունքը՝ ձեռնարկելու համապատասխան գործողություններ Ուկրաինայի հարձակմանը ի պատասխան, ինչը ենթադրում է լարվածության էսկալացիայի ներուժ։ Իր հերթին, նախագահ Զելենսկին հայտարարել է, որ Իրանը փաստացի արդեն իսկ հարձակվել է Ուկրաինայի վրա՝ Ռուսաստանին ռազմական տեխնիկա, մասնավորապես՝ անօդաչու սարքեր մատակարարելով, ինչը ստեղծում է փոխադարձ մեղադրանքների և անվստահության մթնոլորտ։
Այս դիրքորոշումները բացահայտում են կողմերի շահերի բախումը. Իրանը պաշտպանում է իր առևտրային շահերը և իրավունքները միջազգային ջրերում՝ միաժամանակ շարունակելով ռազմական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ, մինչդեռ Ուկրաինան իր գոյության համար պայքարի համատեքստում է դիտարկում Իրանի գործողությունները՝ փորձելով խաթարել Ռուսաստանի ռազմական կարողությունները։
Այս հեռախոսազրույցը կայացել է տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքականության համար առանցքային մի իրադարձության համատեքստում։ Ուկրաինայի նախագահ Զելենսկին հանդիպել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ՝ քննարկելու Ռուսաստանի ագրեսիան դադարեցնելու ուղղությամբ համատեղ ռազմավարական և դիվանագիտական ջանքերը։ Սա ընդգծում է ԱՄՆ-ի աջակցությունը Ուկրաինային և դրա դերը Ռուսաստանին զսպելու գործում։ Միաժամանակ, ԱՄՆ սենատորները ներկայացրել են երկկուսակցական պատժամիջոցների օրինագիծ, որը նախատեսում է ուղղված պատժամիջոցներ կիրառել Ռուսաստանի և Իրանի նկատմամբ։
Այս բոլոր զարգացումները տեղի են ունենում այն համատեքստում, երբ Իրանը շարունակում է աջակցել Ռուսաստանին՝ մատակարարելով ռազմական տեխնիկա, ինչը էապես ազդում է Ուկրաինայում ընթացող պատերազմի վրա։ Միևնույն ժամանակ, Ուկրաինան ձգտում է պաշտպանվել այդ աջակցությունից՝ ամրապնդելով իր դիրքերը միջազգային հարթակում և համագործակցելով տարբեր երկրների հետ՝ ռուսական ագրեսիային դիմակայելու համար։ Այս ամենը վկայում է Իրան-Ուկրաինա հարաբերություններում առկա բարդ փոխկապակցվածության մասին, որոնք անխուսափելիորեն պայմանավորված են ավելի լայն աշխարհաքաղաքական ուժերի դասավորվածությամբ և Ռուսաստանի դեմ միջազգային կոալիցիայի գործողություններով։
Օգտագործված աղբյուրներ
- Բնօրինակ հոդված — Iranian, Ukrainian Foreign Ministers Hold Phone Talks
- IRNA — Araghchi stresses to Ukraine FM need to make up for attack
- Anadolu Agency — Iranian, Ukrainian foreign ministers hold 1st phone call since vessel attack
- IRNA — Iran, Ukraine foreign ministers hold talks over phone
- Բնօրինակ հոդված — Sybiha Says Ukraine Wants to Avoid Escalation With Iran
