Նավթի գները նվազել են ԱՄՆ-Իրան հարվածների դադարեցման ֆոնին

Նավթի գները նվազել են ԱՄՆ-Իրան հարվածների դադարեցման ֆոնին
Լուսանկարը՝ ըստ France 24-ի հրապարակման։

Նավթի գները նվազել են երկուշաբթի օրը, երբ ԱՄՆ-ը և Իրանը դադարեցրել են ռազմական հարվածները։ Այս դադարը հույսեր է առաջացրել Մերձավոր Արևելքի լարվածության թուլացման, հրադադարի վերականգնման և համաշխարհային էներգետիկ անվտանգության համար կենսական նշանակություն ունեցող Հորմուզի նեղուցի վերաբացման շուրջ նոր բանակցությունների համար։ ԱՄՆ-ը դադարեցրել է հարվածները շաբաթվա վերջին՝ 13 օր շարունակված ռազմական գործողություններից հետո, և Վաշինգտոնի ՄԱԿ-ի դեսպանը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը «տալիս է բանակցություններին որոշակի տարածք»՝ դիվանագիտական լուծումներ գտնելու հնարավորություն ընձեռելով։

Թեհրանը, իր հերթին, հայտարարել է, որ կդադարեցնի իր պատասխան հարվածները տարածաշրջանային հարևանների նկատմամբ։ Այս քայլը զգալի հանգստություն է բերել Պարսից ծոցի նավագնացությանը, որը կարևոր է էներգետիկ արտահանման համար, և նավթային արդյունաբերությանը։ Իրանի բանակի խոսնակ Մոհամմադ Աքրամինիան նշել է, որ «քանի որ մեր ռազմավարությունը հիմնականում եղել է պատասխան հարվածային, մենք նույնպես դադարեցրել ենք մեր գործողությունները», ինչը ցույց է տալիս լարվածության թուլացման փոխադարձ պատրաստակամություն։

ԱՄՆ-ի ռազմական ուժերը 13 գիշեր շարունակ հարվածներ են հասցրել Իրանին, ինչը ամենամեծ էսկալացիան էր հինգ ամսվա պատերազմից հետո, որը սկսվել էր ապրիլյան հրադադարից հետո։ Սակայն ուրբաթ, շաբաթ և կիրակի գիշերները անցել են առանց ռմբակոծությունների, ինչը վկայում է դադարի մասին։ Այս լարված իրավիճակը խանգարել էր Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև դիվանագիտական ջանքերին՝ սպառնալիք ստեղծելով ողջ տարածաշրջանի կայունությանը։ Ավելին, հակամարտությունը ընդլայնվել էր էներգետիկ կարևոր միջանցքից դուրս, երբ Իրանի աջակցությամբ գործող Հութի ապստամբները Եմենում հարվածել են Սաուդյան նավերին Բաբ ալ-Մանդեբի նեղուցում՝ ևս մեկ ռազմավարական նշանակության նավագնացային ճանապարհում, ինչը շոշափելի սպառնալիք էր ստեղծել համաշխարհային առևտրի և էներգետիկ մատակարարումների համար։

Միջազգային լարվածության աճի ֆոնին նավթի գները զգալիորեն բարձրացել էին, ընդ որում, Բրենտի նավթը անցած շաբաթ առաջին անգամ մայիսից հետո գերազանցել էր 100 դոլարը մեկ բարելի համար։ Այս գնի աճը ուղղակիորեն կապված էր տարածաշրջանային անկայունության հետ՝ ընդգծելով նավթի շուկայի զգայունությունը աշխարհաքաղաքական զարգացումների նկատմամբ։ Սակայն, ԱՄՆ նախագահ Թրամփի որոշումը՝ դադարեցնել հարվածները, և Իրանի հայտարարությունները Օմանի հետ Հորմուզի նեղուցի կառավարման հարցում բանակցություններում գրանցված առաջընթացի մասին, որոշակի հանգստություն են բերել շուկաներին և ապագա զարգացումների հանդեպ հույսեր առաջացրել։

Բանակցությունները, որոնցում Օմանը կարևոր միջնորդական դերակատարություն ունի, կենտրոնացել են Հորմուզի նեղուցով նավագնացության ապահով անցման «ընդհանուր սկզբունքների և գործառնական մեխանիզմների» մշակման վրա՝ ըստ Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Էսմայիլ Բաղայիի։ Սա ընդգծում է նեղուցի համաշխարհային առևտրի համար անխափան գործունեության կարևորությունը։ Միևնույն ժամանակ, հաղորդվում է, որ Պակիստանը դիտարկում է ԱՄՆ-Իրան խաղաղության բանակցությունների վերսկսումը՝ Չինաստանի նախաձեռնած դիվանագիտական ջանքերի արդյունքում, ինչը ցույց է տալիս միջազգային հանրության, մասնավորապես, Ասիայի առանցքային խաղացողների շահագրգռվածությունը տարածաշրջանային կայունության վերականգնման հարցում։

Ի պատասխան դրական աշխարհաքաղաքական զարգացումների՝ նավթի երկու հիմնական պայմանագրերը նվազել են երկուշաբթի օրը։ Բրենտի նավթը կորցրել է ավելի քան յոթ տոկոս՝ ժամանակավորապես իջնելով 90 դոլարից, ինչը շուկաների արագ արձագանքն է լարվածության թուլացմանը։ National Australia Bank-ի Սալի Օլդը նշել է, որ «Մերձավոր Արևելքում զարգացումները կարծես թե դրական ուղղությամբ են շարժվել շաբաթվա վերջին», ինչը ամրապնդում է այն մտքին, որ նավթի գինը 100 դոլարից բարձր կարող է հանգեցնել հակամարտող կողմերի դեէսկալացիոն վարքագծի՝ ելնելով տնտեսական շահերից։

Այս դրական աշխարհաքաղաքական և տնտեսական զարգացումները, մասնավորապես նավթի գների կայունացումը, նվազեցրել են համաշխարհային ինֆլյացիայի վերականգնման և կենտրոնական բանկերի կողմից տոկոսադրույքների նոր բարձրացման մտահոգությունները։ Սա, իր հերթին, դրականորեն է անդրադարձել համաշխարհային տնտեսության վրա՝ օգնելով բարձրացնել մեծամասնության բաժնետոմսերի շուկաները՝ ցույց տալով աշխարհաքաղաքական կայունության և տնտեսական բարեկեցության միջև սերտ կապը։

Օգտագործված աղբյուրներ