Միջազգային ատոմային էներգիայի գործակալության (ՄԱԳԱՏԷ) ղեկավար Ռաֆայել Գրոսսին հայտարարել է, որ ԱՄՆ-Իրան վերջին համաձայնագիրը ՄԱԳԱՏԷ-ին հնարավորություն է տալիս վերահսկել Իրանի միջուկային պարտավորությունները։ Այս մասին նա հայտնել է Տոկիոյում լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ։
Գրոսսին ընդգծել է, որ համաձայնագրի միջուկային բաղադրիչը հատուկ նշված է, որ պետք է վերահսկվի ՄԱԳԱՏԷ-ի կողմից։ «Վերահսկելու համար մենք պետք է ստուգումներ իրականացնենք։ Այլ տարբերակ չկա», – նշել է նա։ ՄԱԳԱՏԷ-ն արդեն սկսել է տեխնիկական աշխատանքներ Իրանի իշխանությունների հետ՝ պատրաստվելով ստուգումների իրականացմանը։
Համաձայնագրի շրջանակներում քննարկվում են նաև պատժամիջոցների, տարածքային ամբողջականության, ուժի կիրառման, տնտեսական խթանների և նավարկության ազատության հարցերը։ Գրոսսին նշել է, որ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև տարբեր հայտարարությունները արտացոլում են «քաղաքական դիրքորոշումները»։
ՄԱԳԱՏԷ-ն սկսել է տեխնիկական քննարկումներ Իրանի իշխանությունների հետ՝ որոշելու ստուգումների հաճախականությունը, այցելվող վայրերը և ընթացակարգերը։ Գրոսսին նշել է, որ Իրանը ունի ավելի քան 400 կիլոգրամ բարձր հարստացված ուրանի պաշար, ինչպես նաև 20% և 5% հարստացված ուրանի պաշարներ։
«Առաջին հերթին մենք պետք է մուտք ունենանք նյութին», – ասել է Գրոսսին՝ հավելելով, որ ստուգողները պետք է ստուգեն կնիքները և հաստատեն, որ միջուկային նյութը չի կորցվել։ Նա նաև նշել է, որ ԱՄՆ-ի և Իրանի կողմից սահմանված 60-օրյա ժամկետը չպետք է շփոթել ամբողջական իրականացման ժամանակահատվածի հետ, որը ավելի երկար կտևի։
ՄԱԳԱՏԷ-ի դերը փաստերի ստուգումն է, այլ ոչ թե քաղաքական մտադրությունների գնահատումը։ «Մտադրությունները բավարար չեն», – ասել է Գրոսսին։ «Մենք պետք է ստուգենք ամենուր, մենք պետք է ստուգենք միշտ»։
Այս համաձայնագիրը կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ տարածաշրջանային կայունությունը և միջուկային անվտանգության ապահովումը կարևոր նշանակություն ունեն։ Իրանի միջուկային ծրագրի վերահսկումը կարող է նպաստել տարածաշրջանային լարվածության նվազեցմանը, ինչը կարևոր է Հայաստանի անվտանգության համար։
Այս զարգացումը կարող է նաև ազդել միջազգային հարաբերությունների վրա, հատկապես Մերձավոր Արևելքում, որտեղ Իրանի միջուկային ծրագիրը երկար ժամանակ եղել է լարվածության աղբյուր։
Նյութը՝ ըստ Anadolu Agency-ի։
