Թուրքմենստանի նախագահ Սերդար Բերդիմուհամեդովը, բարձրաստիճան պատվիրակության ուղեկցությամբ, հուլիսի 16-17-ին պաշտոնական այցով գտնվում էր Վրաստանում։ Սա Թուրքմենստանի ղեկավարի առաջին պետական մակարդակի այցն էր Վրաստան 2015 թվականից ի վեր և արտացոլում է Թբիլիսիի՝ Կենտրոնական Ասիայի երկրների հետ կապերն ակտիվացնելու շահագրգռվածությունը։ Այցը տեղի ունեցավ Միջին միջանցքի (Trans-Caspian International Transport Route – TITR) նկատմամբ աճող միջազգային հետաքրքրության ֆոնին, որը ռազմավարական նշանակություն ունեցող առևտրային ուղի է՝ կապելով Ասիան և Եվրոպան՝ շրջանցելով Ռուսաստանը։ Այս միջանցքի զարգացումը դիտարկվում է որպես այլընտրանքային և ավելի անվտանգ տարանցիկ ուղի՝ հաշվի առնելով աշխարհաքաղաքական վերջին զարգացումները։
Բերդիմուհամեդովի այցին նախորդել էին մի շարք դիվանագիտական քայլեր, որոնք ընդգծում են Վրաստանի ակտիվությունը Կենտրոնական Ասիայի ուղղությամբ։ Հունիսին Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեի գլխավորած պատվիրակությունն այցելել էր Ղրղզստան, Տաջիկստան և Ղազախստան։ Հուլիսի սկզբին Թբիլիսի էր այցելել նաև Ուզբեկստանի նախագահ Շավքաթ Միրզիյոևը։ Այս այցերի ընթացքում Վրաստանը ռազմավարական գործընկերության համաձայնագրեր էր ստորագրել Ղազախստանի և Ուզբեկստանի հետ՝ ամրապնդելով իր դիրքերը տարածաշրջանային առևտրային և տրանսպորտային հանգույցի դերում։
Հուլիսի 16-ին նախագահ Բերդիմուհամեդովին Թբիլիսիի օդանավակայանում դիմավորեց պաշտպանության նախարար Իրակլի Չիկովանին։ Այնուհետև նրան պաշտոնապես հյուրընկալեցին Օրբելիանիի նախագահական պալատում՝ նախագահ Միխեիլ Կավելաշվիլիի կողմից։ Նույն օրը բացվեց Վրաստան-Թուրքմենստան գործարար ֆորումը, որտեղ ելույթներով հանդես եկան վարչապետ Կոբախիձեն և նախագահ Բերդիմուհամեդովը։
Հուլիսի 17-ին Բերդիմուհամեդովը հանդիպեց Կոբախիձեի հետ՝ նախ առանձին, ապա ընդլայնված ձևաչափով՝ երկու երկրների նախարարների մասնակցությամբ։ Երկու ղեկավարները նաև համատեղ հայտարարություններ արեցին մամուլի համար՝ ընդգծելով համագործակցության կարևորությունը։
Կավելաշվիլիի և Բերդիմուհամեդովի հուլիսի 16-ի հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները, մասնավորապես՝ առևտրային և տնտեսական հարաբերությունները, ներդրումները, էներգետիկան, տրանսպորտը և լոգիստիկան։ Կողմերը նշեցին, որ Վրաստանը, լինելով Եվրոպան և Ասիան կապող «հիմնական կապ», հետաքրքրված է տրանսպորտային կապերի խորացմամբ, այդ թվում՝ Սև ծովի նավահանգիստների, ինչպես նաև Անակլիայի խորը ծովային նավահանգստի հնարավորությունների առավելագույն օգտագործմամբ։ Անակլիայի նավահանգիստը դիտարկվում է որպես հնարավորություն՝ զգալիորեն մեծացնելու բեռնափոխադրումների ծավալները և ամրապնդելու Վրաստանի դերը որպես տարածաշրջանային տարանցիկ հանգույց։
Կավելաշվիլին շնորհակալություն հայտնեց Բերդիմուհամեդովին Թուրքմենստանի աջակցության համար Վրաստանի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության հարցում։
Հուլիսի 16-ի երեկոյան Կոբախիձեն և Բերդիմուհամեդովը պաշտոնապես բացեցին Վրաստան-Թուրքմենստան գործարար ֆորումը։ Վրացական կառավարության տվյալներով՝ ֆորումը կազմակերպվել էր Վրաստանի առևտրի և արդյունաբերության պալատի կողմից, և դրան մասնակցում էին 250 ընկերություններ, ինչը վկայում է երկկողմ տնտեսական հարաբերությունների նկատմամբ մեծ հետաքրքրության մասին։
Իր ելույթում Կոբախիձեն ֆորումը բնութագրեց որպես Վրաստանի և Թուրքմենստանի միջև «հաջող գործընկերության զարգացման ևս մեկ վկայություն», ընդգծելով, որ այն ստեղծում է «ավելի մեծ հնարավորություններ մասնավոր հատվածի, ներդրողների և լայն բիզնես համայնքի համար»։ Նրա խոսքով՝ Վրաստանը և Թուրքմենստանը «կայուն և վստահելի առևտրային գործընկերներ» են։
Բերդիմուհամեդովը իր ելույթում անդրադարձավ Թուրքմենստանի տնտեսությանը, տնտեսական քաղաքականություններին և երկու երկրների բիզնես համայնքների միջև համագործակցության կարևորությանը։ Նա կոչ արեց ֆորումի մասնակիցներին «հետագա զարգացնել և ամրապնդել մեր երկրների միջև արդեն գոյություն ունեցող սերտ կապերը»։
Հուլիսի 17-ին Կոբախիձեն և Բերդիմուհամեդովը անցկացրին մեկ առ մեկ հանդիպում, որի ընթացքում «վերահաստատեցին իրենց պատրաստակամությունը խորացնելու երկկողմ հարաբերությունները քաղաքական, առևտրային և տնտեսական, մշակութային և հումանիտար ոլորտներում»։ Նրանք նաև քննարկեցին Միջին միջանցքի դերը և «արտահայտեցին իրենց նվիրվածությունը աջակցելու Տրանս-Կասպյան տրանսպորտային միջանցքի (Middle Corridor) հետագա զարգացմանը»։ Այս հանձնառությունը կարևոր է տարածաշրջանային անվտանգության և կայունության համատեքստում, քանի որ ենթադրում է տնտեսական կախվածության նվազեցում ավանդական, Ռուսաստանով անցնող ուղիներից և նոր հնարավորություններ է բացում Եվրոպա-Ասիա առևտրի համար։
Հանդիպումներից հետո Կոբախիձեն և Բերդիմուհամեդովը համատեղ հայտարարություններ արեցին մամուլի համար։ Կոբախիձեն Թուրքմենստանը բնութագրեց որպես «վստահելի գործընկեր» և «բարեկամական պետություն», ինչը ընդգծում է երկկողմ հարաբերությունների բարձր մակարդակը։ Իր հերթին, Բերդիմուհամեդովը նշեց, որ Վրաստանը «Թուրքմենստանի հիմնական տնտեսական գործընկերներից մեկն է», ինչը հաստատում է Վրաստանի ռազմավարական նշանակությունը Թուրքմենստանի արտաքին տնտեսական օրակարգում։
Վրաստանի կառավարության վարչակազմը հուլիսի 17-ի կեսօրին հաղորդեց, որ Կոբախիձեն ճանապարհել է Թուրքմենստանի նախագահին և ուղեկցող պատվիրակությանը Թբիլիսիի միջազգային օդանավակայանում՝ ավարտելով բարձր մակարդակի այցը։
Այս այցը և ընդհանուր առմամբ Վրաստանի ակտիվությունը Կենտրոնական Ասիայի ուղղությամբ կարևորագույն նշանակություն ունեն տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականության և տնտեսության համար։ Միջին միջանցքի զարգացումը կարող է էականորեն փոխել Եվրասիական տարանցիկ քարտեզը՝ մեծացնելով Հարավային Կովկասի դերակատարությունը։ Հայաստանի համար, որպես տարածաշրջանի երկիր, այս զարգացումները կարող են ունենալ ինչպես հնարավորություններ, այնպես էլ մարտահրավերներ։ Մի կողմից՝ տարածաշրջանային կապերի ամրապնդումը և առևտրային հոսքերի ավելացումը կարող են նպաստել տնտեսական ակտիվության աճին, եթե Հայաստանը կարողանա արդյունավետորեն ինտեգրվել այդ գործընթացներին։ Մյուս կողմից՝ եթե Հայաստանը մնա դուրս այս հիմնական տրանսպորտային միջանցքներից, հնարավոր է, որ մեկուսացման կամ տնտեսական հետաձգման ռիսկեր առաջանան։ Ուստի, տարածաշրջանային նոր կապերի ձևավորումը պահանջում է ուշադիր վերլուծություն և ռազմավարական պլանավորում՝ Հայաստանի շահերը պաշտպանելու և զարգացնելու համար։
