Հայաստանը կանգնած է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների փոփոխության ճանապարհին, որը հիշեցնում է Վրաստանի դժվարին անցումը դեպի Արևմուտք երկու տասնամյակ առաջ։ Վերջերս Հայաստանից առաջին ծիրանի առաքումը Եվրոպա նշանավորում է Երևանի ջանքերը՝ դիվերսիֆիկացնել իր արտահանումները և խորացնել տնտեսական կապերը Եվրոպայի հետ։ Այս քայլը, ըստ OC Media-ի վերլուծության, փոքր, բայց նշանակալի է, քանի որ այն ազդարարում է ռուսական շուկայից գերկախվածությունը նվազեցնելու Հայաստանի ռազմավարական նպատակը՝ արտացոլելով Վրաստանի անցումը դեպի Արևմուտք 2004 թվականի Վարդերի հեղափոխությունից հետո։
Վրաստանը 2006 թվականին բախվեց ռուսական էմբարգոների հետ, երբ Մոսկվան սահմանափակեց Վրաստանի հիմնական գյուղատնտեսական արտահանումները, մասնավորապես՝ գինու և հանքային ջրերի ներմուծումը։ Այս միջոցները նպատակ ունեին ստիպել Վրաստանին հրաժարվել իր արևմտյան արտաքին քաղաքականությունից։ Այս միջոցները, սակայն, չհաջողեցին հասնել իրենց նպատակին. ինչպես նշում է OC Media-ն, դրանք փոխարենը խթանեցին Վրաստանի տնտեսական դիվերսիֆիկացիան և Եվրոպայի հետ կապերի խորացումը՝ դարձնելով երկիրն ավելի դիմացկուն ռուսական ճնշումների նկատմամբ։ Ներկայումս, Հայաստանի՝ դեպի Արևմուտք որոշակի շրջադարձի ֆոնին, Ռուսաստանը փորձում է նույն մեթոդները կիրառել Հայաստանի նկատմամբ՝ հնարավոր է, նպատակ ունենալով զսպել կամ փոխել Երևանի արտաքին քաղաքական կուրսը։
Վերջին ամիսներին Ռուսաստանը սահմանափակել է հայկական ծաղիկների, ալկոհոլային խմիչքների և մթերքների ներմուծումը։ Այս սահմանափակումները տեղի են ունեցել Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ` քաղաքական ազդեցություն գործելու նպատակով։ Ընտրություններում իշխող Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը ստացել է 64 մանդատ՝ ապահովելով մեծամասնություն։ Ավելին, դիվանագիտական արձանագրության խախտմամբ, ռուսական կողմը դեռ չի շնորհավորել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին ընտրությունների արդյունքների համար, ինչը կարող է մատնանշել երկկողմ հարաբերություններում առկա լարվածությունը։
Հայաստանի տնտեսությունը մեծապես կախված է Ռուսաստանից, հատկապես գյուղատնտեսության և սննդի վերամշակման ոլորտներում։ Հայկազ Ֆանյանը, Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրենը, նշում է, որ Ռուսաստանի կողմից ներմուծման սահմանափակումները կարող են անմիջապես ազդել հայկական արտադրողների վրա՝ հանգեցնելով շուկայի կորստի, արտահանման ծավալների կրճատման և, որպես հետևանք, եկամուտների նվազման։
Վրաստանի փորձը ցույց է տալիս, որ Արևմուտքի հետ կապերի խորացումը կարող է լինել դժվարին, սակայն անհրաժեշտ քայլ՝ ազգային ինքնիշխանությունը պահպանելու և տնտեսական կայունությունն ապահովելու համար։ Հայաստանը պետք է պատրաստ լինի կրել այս փոփոխության գինը, որը կարող է արտահայտվել ռուսական տնտեսական պատժամիջոցներով և քաղաքական ճնշումներով, ինչպես նշում է վրացի վերլուծաբան Թորնիկե Գորդաձեն։ Գորդաձեն ընդգծում է, որ Հայաստանը պետք է շարունակի իր տնտեսական դիվերսիֆիկացումը՝ չնայած Ռուսաստանի հնարավոր պատժամիջոցներին, քանի որ երկարաժամկետ հեռանկարում դա կնվազեցնի տնտեսական կախվածությունը մեկ շուկայից և կբարձրացնի երկրի դիմացկունությունը արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ։
Եվրոպական Միությունը արդեն հայտարարել է մոտ 50 միլիոն եվրոյի ֆինանսական աջակցություն Հայաստանին և դիտարկում է առանձին հայկական ապրանքների մուտքը ԵՄ շուկա առանց մաքսատուրքի։ Այս քայլերը կարող են օգնել Հայաստանին խուսափել Վրաստանի և Մոլդովայի փորձից՝ ապահովելով այլընտրանքային շուկաներ հայկական արտադրանքի համար և մեղմելով ռուսական էմբարգոների հնարավոր բացասական ազդեցությունը։
Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վերանայման և Արևմուտքի հետ կապերի խորացման ֆոնին, Հայաստանի համար կարևոր է նաև անվտանգության հարցերի համալիր լուծումը, հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունից հետո ստեղծված նոր իրողությունների պայմաններում։ Այդ համատեքստում Հայաստանը պետք է մշակի միասնական պետական ռազմավարություն կիբերանվտանգության և ճգնաժամային արձագանքման համար՝ հատկապես հիբրիդային պատերազմի պայմաններում, որպեսզի կանխի արտաքին ուժերի կողմից հնարավոր ապատեղեկատվության տարածումը, որը կարող է ուղղված լինել հասարակության բաժանմանը կամ պետական քաղաքականության վարկաբեկմանը՝ ի վնաս երկրի ազգային անվտանգության և արտաքին քաղաքական կուրսի։
Այսպիսով, Հայաստանը կանգնած է բարդ, բայց կարևոր ճանապարհի վրա՝ Վրաստանի փորձից դասեր քաղելով և Արևմուտքի հետ կապերը խորացնելով՝ ձգտելով տնտեսական կայունության և ազգային անվտանգության ամրապնդման։
Նյութը՝ ըստ Բնօրինակ հոդված-ի։
